X 20
Engin Civan
  03-05-2024 09:31:00

IMF, Dünya Bankası ve Türkiye

Türkiye yakın bir zaman önce Dünya Bankasından bir kredi aldı. Sosyal medyaya yansımasından yola çıkarak toplum içinden iki tür yorum çıktığını görüyorum.

Birincisi “Haha işte sonunda IMF’ye muhtaç oldunuz...”

İkincisi de: “Niye mültecilere yardım etmek için borç alıyorsunuz?” şeklindeydi.

Gördüğüm kadarıyla olağan kafa karışıklığı bu konuya da yansımış.

// Uluslar üstü (Supranational) kurumlar

2. Dünya Savaşı’ndan sonra galipler kafa kafaya vermiş, savaşın çıkış nedenlerini araştırmış ve tahribatı düzeltmek için bir sistem oluşturmuş.

Bu bağlamada Birleşmiş Milletler çerçevesinde iki kurum kurulmuş.

Birincisi International Monetary Fund (IMF).  

Diğeri de İnternational Bank for Reconstruction and Development ( IBRD ).

Birincisi, Uluslararası Para Fonu, ikincisi de Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (Dünya Bankası).

Biliyoruz! Almanya’nın girdiği hiperenflasyon ekonomisini bozdu ve faşizmin yükselişine neden oldu.

IMF’nin görevi de dünya para sistemini bozacak titreşimleri önceden tespit edip depreme yol açmadan müdahale etmek ve yardımcı olmak.

Mekanizma basitçe şöyle çalışıyor: Bir ülkede genelde popülist politikalar yoluyla mali disiplin bozuluyor. Mali disiplin genelde çiftçiye dünya fiyatları üzerinde destek, erken emeklilik, kamu sendikalarına yüksek ücret ve benzeri ekonomik temeli sağlam olmayan politik nedenler olabiliyor.

Mali disiplin bozulunca bütçe açık veriyor, açık veren bütçe para basılarak kapatılıyor. Bir taraftan enflasyon coşuyor, diğer taraftan da bütçe açığı ödemeler dengesi açığına dönüşüyor.

Ödemeler dengesi açığına düşen ülkeler döviz sıkıntısı yaşıyor ve yurt dışından kredi muslukları kuruyor. Sonuçta ülkesine göre, ya dövizlere ve sermaye hareketlerine sınır geriliyor ya da eski komünist rejimlerde gördüğümüz polisiye önlemler alınıyor.

(Türkiye’de eskiden herkes yurt dışına çıkmak için pasaport alabilirdi fakat esas geçerli olan Merkez Bankasından (MB) döviz alıp "yurt dışında geçimini sağlamıştır" damgasını pasaporta vurdurmaktı. Yani MB aynı zamanda pasaport polisi gibiydi. Damgan yoksa yurt dışına çıkış da yoktu.)

Geçmişte ödemeler dengesi açığını çeviremeyen ve ithalat yapamayan ülkeler, IMF’ye gidip "yandım Allah" diyor ve havlu atıyordu.

IMF dünya mali düzeninin jandarması olarak başvuruyu kabul ediyor, fakat kendi şartlarını da dikte ediyordu. Yani mali disipline davetiye çıkarıyordu. Tabii mali disiplin popüler olmayan bir reçete olduğu için büyük tartışmalara yol açan etki yaratıyordu.
Mali disiplin demek daha fazla vergi, daha az harcama, daha az teşvik ve daha az kamu istihdamı demek.

IMF’ye gitmek demek Oy-krasi sistemine dayalı demokrasilerde “kelleleri götüren sistem” demek. Tabii konunun daha derin bir de egemenlik boyutu var. 

Politikacılar genelde “IMF sen kim oluyorsun da benim ülkeme müdahale ediyorsun” şeklinde itiraz edebilirler. O nedenle kimse bıçak kemiğe dayanmadan IMF’ye gitmek istemez.

Nihayetinde IMF programı uygulanır, mali disiplin tesis edilir, ekonomi tekrar rayına oturur ve konuyu yakinen takip eden dünya piyasaları söz konusu ülkeyi tekrar kredilendirilebilir bulur. Ve yeniden borçlanmalar başlar.

Ödemeler dengesi son 300 yıldır Osmanlı’nın ve Türkiye’nin her zaman Aşil Topuğu olmuştur. Bunun birçok sosyo-ekonomik nedeni var ama kimse bu noktada bunları duymak istemez, o nedenle o konulara girmeyelim.

2. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan müesses düzen halen bu şekilde çalışıyor ve ‘para-düdük’ gerçeği aynen devam...

Gelelim Dünya Bankasına…
Adı üstünde: Dünya Bankası. Fakat bu isim sizi yanıltmasın. Aslında Dünya Bankası banka falan değildir, binlerce çalışanının sadece yüzde 5’i bankacıdır. Geri kalan personel ekonomist, mühendis, iletişim uzmanı gibi kendi alanında uzman profesyonellerden oluşan yetenekli ekiplerden oluşur. Kurum, kalkınmaya kendini adamış bir organizasyondur.

Ben de 10 yıl boyunca işte o yüzde 5 azınlık grupta görev yapmış birisiyim.

Dünya Bankasının başkanını her zaman ABD atar. Genelde eski bir politikacı veya bürokrat Amerikalı siyasi atama olarak koltuğa oturur. ABD idaresinde hangi yönetim varsa Banka’nın kredi politikası o yönde hareket eder.

Örneğin Demokrat Obama döneminde atanan Başkan dünyada sağlık konusunda yatırım yapılmasını öngörmüştür ve Dünya Bankası bu alanda o dönem çok kredi vermiştir. Çünkü Obama’nın en büyük misyonu ABD’de ulusal sağlık sigortasını tesis etmekti.

Trump döneminde ise Cumhuriyetçilerin her hangi bir pusulası olmadığı için Dünya Bankası’nın da herhangi bir kredi misyonu olmamıştır.

Şimdilerde Biden Demokrat yönetimi ‘Kucaklama’ politikası uyguladığı için azınlıklara, mültecilere ve LBQGT gibi gruplara sıcak bakan kredi politikaları revaçta.

O nedenle son Türkiye kredisini de bu açıdan değerlendirmekte fayda var.

Benim şahsi görüşüme gelirsek: Sonuçta bir kredi arbitrajı söz konusudur. Tüm dünya ülkelerinin ortak olduğu bir Dünya Bankası, Türkiye’den daha iyi şartlarda ve uzun vadeli borç bulma yeteneğine sahiptir çünkü kredisi yüksektir.

Dünya Bankası uzun vadeli proje finansmanı için iyi bir kaynak ve Türkiye’nin rahatlıkla kullanması gereken bir kurumdur.

// Vadeler uzun faiz düşük ve projeler gerçek!

Aklın yolu bir. Bugüne kadar Dünya Bankasından en çok borçlanan ülkelerin başında Türkiye geliyor ve bu bence çok olumlu bir durum.

Mademki ‘Muasır Medeniyeti’ hedeflemişsin, o zaman mümkün olduğu kadar çok proje finanse edeceksin.

Bir de ilginç bir tarihi not paylaşayım: Dünya Bankasının açtığı ilk kredi 2. Dünya Savaşı’nda yerle bir olmuş Almanya’ya verilmiştir.

Özetle: Dünya Bankası ve IMF çok farklı misyonu olan iki kurumdur ki karıştırılmaması gerekir.

Sonuç olarak da ifade özgürlüğü ve muhalif olmak anayasal hak. Saygımız var. Ama konuları bilip “eğitimli cahil” konumuna düşmeden muhalefet yapmakta fayda var.

  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Fenerbahçe 15 13 1 1 40 11 40 +29
2 Galatasaray 15 13 1 1 31 9 40 +22
3 Kayserispor 15 8 2 5 21 14 29 +7
4 Trabzonspor 15 8 5 2 27 19 26 +8
5 Beşiktaş 15 8 5 2 22 19 26 +3
6 Adana Demirspor 16 6 4 6 29 21 24 +8
7 Antalyaspor 15 6 4 5 22 17 23 +5
8 Çaykur Rizespor 15 6 5 4 15 20 22 -5
9 Kasımpaşa 15 6 6 3 27 31 21 -4
10 Hatayspor 15 4 5 6 24 22 18 +2
11 MKE Ankaragücü 15 4 5 6 21 21 18 0
12 Başakşehir FK 16 5 8 3 18 21 18 -3
13 Sivasspor 16 4 6 6 19 27 18 -8
14 Fatih Karagümrük 15 4 6 5 18 14 17 +4
15 Gaziantep FK 16 5 10 1 17 27 16 -10
16 Konyaspor 15 3 7 5 15 21 14 -6
17 Samsunspor 15 4 9 2 17 25 14 -8
18 Alanyaspor 15 3 7 5 12 23 14 -11
19 Pendikspor 15 3 8 4 16 33 13 -17
20 İstanbulspor 15 2 11 2 11 27 8 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 15 13 2 0 42 10 39 +32
2 Kocaelispor 16 10 3 3 28 17 33 +11
3 Göztepe 15 9 4 2 21 8 29 +13
4 Sakaryaspor 16 8 3 5 25 17 29 +8
5 Gençlerbirliği 16 7 3 6 19 17 27 +2
6 Bandırmaspor 15 7 3 5 18 11 26 +7
7 Bodrumspor 16 7 4 5 20 13 26 +7
8 Çorum FK 15 7 6 2 27 17 23 +10
9 Keçiörengücü 15 5 6 4 13 17 19 -4
10 Boluspor 15 5 6 4 12 17 19 -5
11 Manisa FK 15 4 5 6 19 16 18 +3
12 Erzurumspor FK 15 4 5 6 16 16 18 0
13 Ümraniyespor 15 5 7 3 16 19 18 -3
14 Adanaspor 15 5 9 1 13 22 16 -9
15 Şanlıurfaspor 15 3 7 5 9 21 14 -12
16 Tuzlaspor 16 3 9 4 14 29 13 -15
17 Giresunspor 16 2 11 3 10 27 9 -17
18 Altay 15 1 12 2 7 35 2 -28
Takım O G M B A Y P AV
1 Esenler Erokspor 16 12 3 1 32 11 37 +21
2 1461 Trabzon FK 16 10 2 4 29 10 34 +19
3 Van Spor FK 17 9 4 4 23 21 31 +2
4 Bucaspor 1928 15 8 1 6 22 9 30 +13
5 Yeni Mersin İdman Yurdu 17 8 3 6 24 14 30 +10
6 Ankaraspor 16 7 2 7 20 12 28 +8
7 Ankara Demirspor 17 8 7 2 23 22 26 +1
8 Nazilli Belediyespor 17 8 7 2 23 27 26 -4
9 Diyarbekir Spor 16 6 5 5 14 14 23 0
10 Hes İlaç Afyonspor 16 6 5 5 12 12 23 0
11 Karacabey Belediye Spor 17 5 7 5 14 14 20 0
12 Beyoğlu Yeniçarşıspor 17 5 10 2 15 21 17 -6
13 Kırklarelispor 17 4 8 5 12 24 17 -12
14 Altınordu 17 3 7 7 19 18 16 +1
15 Kırşehir Futbol SK 16 4 9 3 14 26 15 -12
16 Serik Belediyespor 16 3 8 5 6 13 14 -7
17 Bursaspor 16 3 8 5 13 27 14 -14
18 Adıyaman FK 16 3 10 3 13 25 12 -12
19 Zonguldak Kömürspor 15 2 8 5 13 21 8 -8
Takım O G M B A Y P AV
1 Kepezspor FAŞ 14 11 1 2 29 7 35 +22
2 Aliağa Futbol A.Ş. 13 10 0 3 25 6 33 +19
3 İnegöl Kafkas GK 13 7 4 2 15 13 23 +2
4 Edirnespor 13 6 4 3 21 12 21 +9
5 52 Orduspor FK 13 5 3 5 14 11 20 +3
6 Ayvalıkgücü Belediyespor 13 5 3 5 11 8 20 +3
7 Kırıkkalegücü FK 13 5 5 3 10 11 18 -1
8 Mardin 1969 Spor 13 5 6 2 15 13 17 +2
9 K.Çekmece Sinopspor 14 4 5 5 15 15 17 0
10 Talasgücü Belediyespor 14 5 8 1 17 22 16 -5
11 Artvin Hopaspor 13 3 5 5 13 12 14 +1
12 Gümüşhanespor 14 2 5 7 9 21 13 -12
13 Karabük İdmanyurdu Spor 13 3 7 3 9 22 12 -13
14 Malatya Arguvanspor 14 2 9 3 8 17 9 -9
15 Tarsus İdman Yurdu 13 1 9 3 8 29 6 -21
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 20/12/2023 Kayserispor vs Fenerbahçe
 20/12/2023 Antalyaspor vs Kasımpaşa
 20/12/2023 Galatasaray vs Fatih Karagümrük
 21/12/2023 Çaykur Rizespor vs Pendikspor
 21/12/2023 Samsunspor vs Konyaspor
 21/12/2023 Beşiktaş vs Alanyaspor
 21/12/2023 MKE Ankaragücü vs Hatayspor
 23/12/2023 Sivasspor vs İstanbulspor
 23/12/2023 Fatih Karagümrük vs Gaziantep FK
 23/12/2023 Trabzonspor vs Başakşehir FK
 24/12/2023 Konyaspor - Kayserispor Kayserispor ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Kayserispor yenilmez
 24/12/2023 Adana Demirspor - Antalyaspor Antalyaspor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Antalyaspor yenilmez
 24/12/2023 Adana Demirspor - Antalyaspor Adana Demirspor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Antalyaspor yenilmez
 25/12/2023 Kasımpaşa - Çaykur Rizespor Çaykur Rizespor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Kasımpaşa yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 20/12/2023 Erzurumspor FK vs Ümraniyespor
 20/12/2023 Keçiörengücü vs Bandırmaspor
 20/12/2023 Adanaspor vs Altay
 20/12/2023 Göztepe vs Eyüpspor
 21/12/2023 Boluspor vs Manisa FK
 21/12/2023 Şanlıurfaspor vs Çorum FK
 23/12/2023 Gençlerbirliği vs Tuzlaspor
 23/12/2023 Sakaryaspor vs Kocaelispor
 24/12/2023 Bandırmaspor vs Adanaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 20/12/2023 Adıyaman FK vs Esenler Erokspor
 20/12/2023 Bucaspor 1928 vs Hes İlaç Afyonspor
 20/12/2023 Bursaspor vs Diyarbekir Spor
 20/12/2023 Kırşehir Futbol SK vs Zonguldak Kömürspor
 20/12/2023 Nazilli Belediyespor vs Ankaraspor
 20/12/2023 Serik Belediyespor vs 1461 Trabzon FK
 23/12/2023 Yeni Mersin İdman Yurdu vs Ankara Demirspor
 24/12/2023 Ankaraspor vs Altınordu
 24/12/2023 Diyarbekir Spor vs Bucaspor 1928
 24/12/2023 Ankaraspor - Altınordu Ankaraspor ligde evindeki son 8 maçında hiç kaybetmedi  Ankaraspor yenilmez
 24/12/2023 Zonguldak Kömürspor - Kırklarelispor Kırklarelispor ligde deplasmandaki son 8 maçında hiç kazanamadı  Zonguldak Kömürspor yenilmez
 24/12/2023 Diyarbekir Spor - Bucaspor 1928 Bucaspor 1928 ligdeki son 14 maçında hiç kaybetmedi  Bucaspor 1928 yenilmez
 24/12/2023 Hes İlaç Afyonspor - Adıyaman FK Hes İlaç Afyonspor ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Hes İlaç Afyonspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 20/12/2023 Edirnespor vs Ayvalıkgücü Belediyespor
 20/12/2023 İnegöl Kafkas GK vs Mardin 1969 Spor
 20/12/2023 Karabük İdmanyurdu Spor vs Tarsus İdman Yurdu
 20/12/2023 Kırıkkalegücü FK vs Aliağa Futbol A.Ş.
 20/12/2023 52 Orduspor FK vs Artvin Hopaspor
 20/01/2024 İnegöl Kafkas GK vs Ayvalıkgücü Belediyespor
 21/01/2024 Edirnespor vs Gümüşhanespor
HABER ARŞİVİ
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI